Nếu các bạn còn nhớ, lần khởi nghiệp thứ 3 mình đốt tới… vài triệu đô (nếu quy ra giá trị bây giờ chắc cũng vài trăm tỉ đồng), nhưng cuối cùng vẫn thất bại, thậm chí kiệt quệ về tinh thần.
Lần khởi nghiệp thứ 4 với Dh Foods, mình chỉ bắt đầu với 1,2 tỉ đồng (tức là còn chưa bằng 1% lần trước nữa 😂), mà tới nay công ty vẫn phát triển ổn định, xây thêm được nhà máy mới, mỗi ngày đi làm lại vui vẻ, thoải mái vô cùng.
Vậy với số vốn ít ỏi, nên sử dụng vốn làm sao cho hiệu quả? Các bạn đọc trong bài này nhé.
Bước khởi động
Ban đầu, mình cũng định khởi nghiệp như những lần trước đây: thuê văn phòng, tuyển nhân sự, thuê xưởng sản xuất, thuê kho, mua xe tải và triển khai. Nhưng lần này với số vốn không nhiều, mình phải tối ưu hết sức để tiết kiệm chi phí.
Về văn phòng, bọn mình chọn văn phòng mới xây, giá rẻ nhưng không xa trung tâm và chỗ mình ở lắm. Tuy vậy, hoàn thiện văn phòng xong cũng tốn hơn 100 triệu đồng.
Về sản xuất, các bạn cũng biết qua các bài chia sẻ trước, bọn mình tìm đối tác gia công chứ không tự sản xuất. Bao bì bọn mình đầu tư làm khuôn loại hũ nhựa và dùng cho nhiều sản phẩm, dùng decal được thiết kế nội dung riêng cho mỗi loại sản phẩm khác nhau.
Về kho và vận chuyển, mình đi tìm kho giá rẻ khắp các quận huyện tại TP.HCM.
Về phương tiện vận chuyển ban đầu cũng nghĩ phương án mua xe tải nhỏ và thuê một thủ kho, một tài xế, tính ra cũng ngốn vài trăm triệu nữa. Nhưng may mắn, tình cờ một lần mình nói chuyện với đối tác cũ, bạn nói người quen có mấy xe tải dư và cũng đang làm dịch vụ vận chuyển cho một số đối tác. Khi bọn mình đặt vấn đề hợp tác để đối tác bao trọn dịch vụ kho và vận chuyển, không ngờ đối tác nhận lời ngay. Và như vậy vấn đề lưu trữ, quản lý hàng hoá tại kho, khai thác đơn hàng, giao hàng đến các điểm bán tại TP.HCM và tỉnh đã được giải quyết.
-
Siêu thị: thử thách lớn
Đối tác trước của mình đã có kinh nghiệm giao hàng cho một số siêu thị nên hiểu các quy trình từ booking, dán tem phụ, giao hàng, hồ sơ chứng từ khi giao hàng. Nghe có vẻ đơn giản nhưng thực ra quy trình giao hàng siêu thị phức tạp, đặc biệt là mỗi hệ thống lại một quy trình khác nhau.
Theo mình biết, nhiều startup sau bao nhiêu vất vả mới ký được hợp đồng nhưng vì thủ tục quá phức tạp nên không giao nữa, có startup bị phạt rất nặng và từ bỏ hợp đồng với siêu thị, tự đóng lại con đường phát triển của mình.
Các bạn nên nhớ là thời mình khởi nghiệp 2012-2013 kênh online chưa phát triển nên chỉ còn lựa chọn kênh truyển thống (GT) và kênh siêu thị (MT). Kênh GT thì tốn kém chi phí, lại chỉ bán sản phẩm giá rẻ hoặc đã có thương hiệu… thường rất khó triển khai đối với startup.
Nhưng ở đây lại phát sinh ra chuyện duy trì đơn hàng với siêu thị.
Vấn đề nằm ở chỗ chi phí vận chuyện tính theo khoảng cách (có thể có phụ phí nếu trọng lượng hay thể tích vượt quá quy định), như vậy phí vận chuyển tới các cửa hàng tại TP.HCM gần như cố định, cho dù đơn hàng trị giá bao nhiêu.
Ban đầu, có những đơn hàng giá trị nhỏ hơn phí vận chuyển, mình quyết định vẫn giao. Các bạn trẻ xót tiền, hỏi làm vậy để làm gì? Mình giải thích rằng nếu không giao cho các siêu thị thì công ty sẽ bị phạt, và về lâu dài họ có thể cắt hợp đồng. Ngoài ra bây giờ giá trị đơn hàng chỉ 100 nghìn nhưng về sau sẽ lên 1 triệu hay thậm chí 10 triệu đồng, lúc đó chi phí vận chuyển sẽ không thành vấn đề.
Đó là lí do bọn mình giao tất cả các đơn hàng nhận được, cho dù nhỏ bao nhiêu.
Thời gian đầu chi phí kho và vận chuyển chiếm tới 20% doanh số, sau giảm dần tới 10% và bây giờ về mức rất hợp lý. Sau này, khi doanh số Dh Foods lên tới vài chục tỷ, có kho chuyên nghiệp, xe tải, thêm nhân viên,… thì đó lại là bài toán khác rồi.
-
Tiết kiệm hết mức vẫn hết tiền
(Về phần dòng tiền, có lẽ mỗi người sẽ có giải pháp khác, hiện đại hơn và hiệu quả hơn. Đây chỉ là ý kiến cá nhân của mình thôi nhé)
Với Dh Foods, cho dù đã cố gắng tiết kiệm nhiều nhất có thể, thuê các dịch vụ bên ngoài nhiều nhất có thể (sản xuất, lưu kho, vận chuyển, kế toán) vậy mà sau 2 năm đã tiêu hết số vốn ban đầu (1,2 tỷ). Để công ty tiếp tục tồn tại và phát triển, chắc chắn cần thêm vốn.
Nhưng khi là công ty nhỏ, ngân hàng sẽ không cho bạn vay vì kết quả kinh doanh kém, vì không có thế chấp, vì đủ mọi thứ. Nhiều người sẽ đi vay lãi nặng (như mình khi khởi nghiệp lần 2, 10%/tháng) nhưng theo mình đừng nên làm vậy vì nhiều khi đó là gánh nặng mà lâu dài bạn không thể gánh nổi, vì lợi nhuận bạn làm ra không đủ trả lãi xuất vay, chưa nói đến tiền gốc vay. Trường hợp tốt nhất là vay được từ gia đình hay bạn bè thân vì đó là những người tin tưởng bạn tuyệt đối, không ép bạn vay lãi cao hay trả sớm (tất nhiên có những trường hợp đặc biệt).
Mình nghĩ quan trọng nhất là doanh nghiệp phải minh bạch, phát triển đều, thì cơ hội vay được tiền sẽ cao hơn. Dh Foods năm đầu tiên doanh số chỉ mấy trăm triệu, sau lên mấy tỷ, rồi 10 tỷ, rồi lên mười mấy tỷ… Khi doanh số lên trên 30 tỷ, công ty bắt đầu cân bằng thu chi, ổn định về dòng tiền và bắt đầu chuỗi tăng trưởng bền vững. Trong 6 năm liên tục công ty tăng trưởng trung bình 50% năm.
Cho đến ngày hôm nay, mình vẫn chưa phải vay ngân hàng một đồng nào. Công ty có dòng tiền ổn định, đủ trả lương thưởng cho mọi người và đầu tư nhà xưởng cho tương lai. Ngay cả cách đầu tư bọn mình cũng chọn phương án tối ưu nhất: thuê xưởng, tiền tập trung cho hoàn thiện nhà xưởng và máy móc. Nếu ngay từ đầu bọn mình mua đất, xây nhà máy thì hoặc phải vay nợ nhiều, hoặc sẽ không phát triển được nhanh như vậy.
Với mình, ngày nào đi làm mình cũng thấy vui, dòng tiền ổn định, lương và hóa đơn trả đúng hạn. Mình vẫn còn thời gian cho gia đình, bạn bè, và… MU 😂😂😂. Mình không còn mong gì hơn nữa.
Và còn một điều nữa, khởi nghiệp với trăm tỉ chưa chắc đã thành công, khởi nghiệp với 1 tỉ đồng chưa chắc đã thất bại. Chúc các bạn luôn có bước đi chắc chắn trên hành trình của mình.
