Nhiều năm trước, mình từng có giai đoạn làm việc với một đối tác gia công có những biểu hiện khó hiểu trong quá trình hợp tác. Lúc ấy mình vì tin người nên bỏ qua và hai bên vẫn làm việc cùng nhau cho đến ngày chia tay.
Sau này, khi “tăng cường cảnh giác” hơn và xâu chuỗi lại các sự kiện, mình mới vỡ lẽ ra nhiều điều và mới có thể thở phào vì đã… vượt qua một kiếp nạn trên đường khởi nghiệp. Mình nghĩ câu chuyện sẽ là bài học có ích, hôm nay xin kể lại cho các bạn.
Khi đối tác chủ ý vi phạm hợp đồng
Đợt đó, Dh Foods có một đối tác gia công sốt (mình tạm gọi là A). Ban đầu, bạn A chỉ làm cho Dh Foods và một số doanh nghiệp sản xuất nên doanh số chưa cao lắm. Sau khi có một cơ hội trở thành cổ đông của một công ty sản xuất trà sữa, doanh số của bạn tăng vọt và giai đoạn sau doanh số còn cao hơn của Dh Foods.
Bạn A mua đất ở quận 9 và xây xưởng mới để chuyên sản xuất gia vị, còn trà sữa vẫn sản xuất và đóng gói tại địa chỉ cũ. Sang bên xưởng mới bạn bắt đầu thay đổi, không cho QC của Dh Foods vào xưởng sản xuất, chỉ cho phép kiểm tra thành phẩm ở khu vực kho. Giai đoạn này bạn cũng sản xuất cho khách hàng Mỹ của Dh Foods mà chính trước đó bạn giới thiệu trước đó.
Một thời gian sau, nhiều khách hàng cũng báo cho Dh Foods là bạn A mang sản phẩm nhãn của bạn (đa số đang gia công cho Dh Foods) đến chào bán.
Mình nghĩ có lẽ ngay từ lúc đó bạn đã quyết định tự làm nhãn hàng của riêng mình. Quyền của bạn, không ai phủ nhận. Nhưng trong hợp đồng gia công có điều khoản là bạn không được chào khách hàng của Dh Foods. Ngay cả nếu trong hợp đồng không có thì mình nghĩ trong kinh doanh cũng không nên làm vậy. Mình và ban lãnh đạo Dh Foods đã ngay lập tức họp lại để tìm cách xử lí (mình sẽ viết cụ thể ở bên dưới) và tất nhiên chấm dứt hợp tác với bạn A.
Vài năm sau, có một bạn Mentee khi gặp mình có kể câu chuyện là cũng nhờ chính bên bạn A gia công sản phẩm bột nêm nấm. Sau một thời gian gia công, bên A cũng thông báo dừng hợp tác và lại tung ra sản phẩm bột nêm nấm với thương hiệu của họ. Nghe thật trùng hợp, nhưng chuyện chưa dừng ở đó.
Các bạn biết “trái đất tròn” thế nào không?
Nhờ một sự tình cờ, mình biết được bạn đối tác làm trà sữa của bạn A (tạm gọi là bạn B). Hóa ra, bạn A cũng chỉ là đối tác gia công với B chứ không phải cổ đông làm trà sữa như bạn ấy từng nói. Sau một thời gian gia công, bạn B được các khách hàng báo là đối tác gia công mang sản phẩm y hệt vậy đến chào. Bạn B sợ quá nên dừng hợp tác ngay với bạn A và bắt tay vào tự sản xuất. Hiện bạn cũng thuê xưởng ở khu công nghiệp Kizuna, gần xưởng của Dh Foods.
Xử lí thế nào khi đối tác không giữ chữ tín?
Nếu ngày mình còn trẻ mà gặp phải trường hợp như bạn A kể trên, chắc chắn mình sẽ rất giận và nôn nóng. Nhưng may nhờ có kinh nghiệm và tư vấn của các bạn trong ban lãnh đạo Dh Foods, mình đã đưa ra được phương án phù hợp hơn.
Ban đầu, bọn mình quyết định đi tìm đối tác gia công khác. Tuy nhiên tìm được đối tác gia công theo tiêu chí của Dh Foods thì hơi khó. Cuối cùng, bọn mình quyết định thuê xưởng và tự sản xuất sốt. Mặc dù chưa có kinh nghiệm triển khai xưởng sản xuất nhưng cả team vẫn bắt tay vào làm ngay.
Khoảng tháng 6/2020 bọn mình thuê được xưởng gần khu công nghiệp Lê Minh Xuân và bắt đầu hoàn thiện. Đến cuối năm 2020 xưởng đã sẵn sàng bắt đầu sản xuất thử.
Bạn A có vẻ chưa biết điều đó nên đầu năm 2021 gửi cho Dh Foods văn bản dừng hợp tác từ tháng 6/2021. Lúc đó bạn đã chào thành công vào một hệ thống siêu thị lớn mới nổi lên khi đó. Hệ thống này có điểm đặc biệt là hễ nhà cung cấp nào chấp nhận giá rẻ và các điều kiện khác của họ là cho hàng lên kệ ngay.
Đối tác nghĩ Dh Foods sẽ trở tay không kịp và họ sẽ chiếm chỗ trên kệ siêu thị của Dh Foods. Họ nào biết đâu Dh Foods đã sẵn sàng và chấp nhận “đơn chia tay” ngay, chứ không phải đợi đến tận tháng 6/2021.
Nhờ tự sản xuất nên bọn mình phát triển được rất nhiều sản phẩm mới, Dh Foods vẫn duy trì tốc độ tăng trưởng như trước. Tháng 6/2021 bọn mình tham gia chương trình Shark Tank Việt Nam, sau đó là chương trình Cơ Hội Cho Ai và nhận diện thương hiệu tăng đột biến. Mình hầu như không quan tâm tới đối tác đó nữa vì bận mang gia vị Việt ra thế giới. Trong thời gian đại dịch Covid và sau đó, Dh Foods vẫn phát triển tốt.
Những điều nên làm
Mình nghĩ mỗi người đều có suy nghĩ riêng khi đọc câu chuyện này. Đối với mình, khi gặp đối tác như vậy, các bạn cứ bình tĩnh, tìm giải pháp thay thế. Đừng nóng giận, đừng ra quyết định khi nóng vội, và hãy đi trước một bước bằng sự chuẩn bị kĩ càng.
Các đối tác như vậy sau này nghĩ lại cũng chỉ là một khó khăn nhất thời gặp phải trên con đường khởi nghiệp thôi. Quan trọng là doanh nghiệp của bạn an toàn và phát triển tiếp tục.
Các bạn hãy tập trung vào giá trị cốt lõi: chất lượng sản phẩm, chất lượng dịch vụ, R&D sản phẩm mới và mở các kênh bán hàng mới đa dạng. Nếu làm tốt các việc trên, bạn nhất định sẽ vươn tới các mục tiêu đã định sẵn.
Chúc các bạn luôn thành công!
