Các bạn có nghĩ “tin người” là một ưu điểm của người làm kinh doanh không?
Mình từng nghĩ là có. Vì có niềm tin thì người ta mới có thể hợp tác lâu dài và đi xa với nhau. Nhưng sau nhiều va vấp, mình nhận ra: trong kinh doanh, niềm tin luôn cần đi kèm với sự cẩn trọng.
Câu chuyện với một đối tác gia công xốt của Dh Foods khiến mình hiểu điều đó hơn cả.
Biển lặng… sóng ngầm
Khi Dh Foods bắt đầu tìm đối tác gia công xốt, bạn này gần như là người đầu tiên đồng ý hợp tác với bên mình. Thời điểm đó bạn chỉ thuê một xưởng nhỏ vài chục mét vuông ở quận 4, chủ yếu dùng làm kho và trộn nguyên liệu.
Sau khi làm việc cùng Dh Foods, bạn nảy ra nhiều ý tưởng mới và phát triển thêm khá nhiều sản phẩm. Bạn cũng rất quyết tâm làm ăn nên khi xây nhà đã dành luôn ba tầng để làm nơi sản xuất. Một thời gian sau, bạn nhận gia công cho một đối tác kinh doanh bột trà sữa và cũng đạt được kết quả khá tốt. Doanh số của bạn tăng rất nhanh, có giai đoạn còn cao hơn cả Dh Foods.
Về phần mình, khi làm việc với đối tác mình thường khá tin người. Nhiều lúc mình sẵn sàng đặt niềm tin gần như tuyệt đối, nên đôi khi bỏ qua những tín hiệu cảnh báo và cũng không chuẩn bị sẵn phương án đề phòng. Và đó cũng là khởi đầu cho sai lầm của mình.
Lệnh cấm “từ trên trời rơi xuống”
Ban đầu, hai bên hợp tác khá suôn sẻ. Bạn làm việc rất chăm chỉ và luôn chủ động thử nghiệm những sản phẩm mới. Hai bên cũng thống nhất ngay từ đầu: bạn tập trung vào sản xuất, còn Dh Foods lo phần kinh doanh, đúng theo tinh thần “nước sông không phạm nước giếng”.
Không lâu sau, bạn giới thiệu cho bên mình một đối tác từ Mỹ đang có nhu cầu mua tương ớt Sriracha. Bạn tự tin có thể làm được sản phẩm này, nên bọn mình quyết định ký hợp đồng cung cấp tương ớt cho đối tác.
Những đơn hàng đầu tiên diễn ra khá thuận lợi. Ngoài phí gia công, Dh Foods còn chia sẻ thêm một phần lợi nhuận từ đơn hàng, khoảng 50%, cho phía sản xuất.
Bỗng một ngày, khách Mỹ ngừng đặt hàng. Cùng lúc đó, khu vực sản xuất tương ớt của đối tác gia công bất ngờ cấm đội QC của Dh Foods vào kiểm tra (trước đó vẫn kiểm tra bình thường).
Tuy nhiên các bạn công ty mình vẫn tình cờ nhìn thấy tem sản phẩm của chính khách hàng đó. Chỉ có điều, nhãn đã được chỉnh sửa đôi chút so với thời điểm còn hợp tác với Dh Foods.
Như vậy, có thể thấy rằng bạn đối tác đã âm thầm loại công ty mình sang một bên, chứ không còn "nước sông", "nước giếng" gì nữa 😂😂😂. Các bạn trẻ trong công ty lúc đó rất bức xúc. Nhưng mình quyết định bỏ qua. Dù sao khách hàng đó cũng do bạn giới thiệu. Dẫu vậy, lúc đó trong lòng mình cũng hiểu rằng có điều gì đó đã thay đổi. Hoặc là đạo đức làm việc của bạn bắt đầu có vấn đề, hoặc đơn giản là… lòng tham đã lớn hơn chữ “tín”.
Lúc đó mình mới ngẫm lại, có lần mình đề nghị hai bên trao đổi cổ phần để mối quan hệ hợp tác được gắn bó và lâu dài hơn. Với mình, khi hai bên cùng “ngồi chung một con thuyền”, lợi ích gắn chặt với nhau thì các quyết định cũng sẽ hướng về mục tiêu dài hạn.
Tuy nhiên bạn đã từ chối.
Điều khiến mình suy nghĩ nhiều là trước đó chính bạn từng đề nghị mua một phần cổ phần của Dh Foods. Lúc đó mình nghĩ đơn giản rằng bạn muốn gắn bó lâu dài với công ty. Nhưng sau này nhìn lại, mình mới hiểu: bạn muốn tham gia vào Dh Foods, nhưng lại không muốn Dh Foods tham gia vào công ty của bạn.
Có lẽ ngay từ thời điểm đó, cách nhìn của hai bên về mối quan hệ hợp tác này đã khác nhau. Mình xem nó như một sự đồng hành dài hạn. Còn với bạn, có lẽ đó đơn giản chỉ là món hời béo bở trong ngắn hạn.
Sau đó còn có thêm vài câu chuyện khác xảy ra giữa hai bên (mình sẽ chia sẻ ở những bài viết sau) khiến niềm tin của mình dành cho đối tác này dần không còn như trước nữa.
Lời khuyên nhỏ
Hơn 3 thập kỷ lăn lộn trên thương trường, mình nhận ra một điều khá đơn giản: niềm tin luôn là điểm khởi đầu của rất nhiều mối hợp tác.
Tin người không sai, nhưng đừng bao giờ đặt toàn bộ niềm tin của mình vào một mối quan hệ mà không chuẩn bị sẵn những phương án bảo vệ cho doanh nghiệp của mình.
Có lẽ ai làm kinh doanh lâu cũng sẽ có vài câu chuyện như vậy. Với mình, câu chuyện này chỉ đơn giản nhắc lại một điều: hợp tác có thể bắt đầu từ niềm tin, nhưng để đi cùng nhau lâu dài thì vẫn cần giữ được chữ “tín”.
Chúc các bạn luôn gặp được những đối tác tử tế và những mối hợp tác bền vững trên hành trình kinh doanh của mình.
