Hôm trước, mình có viết bài về một số sai lầm trong việc làm thương hiệu của các bạn khởi nghiệp. Hôm nay mình sẽ kể tiếp về chuyện lên Shark Tank gọi vốn, một trong những cú hích lớn về truyền thông của Dh Foods vào thời điểm đó.
Tuy nhiên, là một “thí sinh” đã tham gia chương trình, mình nghĩ không phải cứ đem được thương hiệu lên TV là thành công đâu, mà nó sẽ có những vấn đề khó lường nếu các bạn không chuẩn bị đầy đủ. Các bạn đọc bài này để hiểu rõ hơn nhé.
Lên sóng thì phải làm gì?
Năm 2021, khi được mời tham gia Chương trình Shark Tank Việt Nam, ban đầu mình từ chối vì nghĩ chưa có nhu cầu gọi vốn. Nhưng sau vài ngày đắn đo và xem lại các tập trước, mình đã suy nghĩ lại một cách thật nghiêm túc về cơ hội quý giá này. Cuối cùng, mình đồng ý tham gia vòng tuyển chọn và bọn mình chỉ có 1 tuần để chuẩn bị.
May mắn là các bạn trẻ trong team đã chuẩn bị rất tốt nên buổi phỏng vấn của mình diễn ra trôi chảy, kết quả Dh Foods lọt vào vòng ghi hình và từ đó, chúng mình bắt đầu cuộc chạy đua một cách chủ động hơn. Rất nhiều câu hỏi và vấn đề xảy ra: Phải làm sao để chuẩn bị được tốt nhất? Làm sao để săn được cá mập? Định giá công ty thế nào? Mời chào bao nhiêu phần trăm? …
Mọi thông tin đều được xử lí một cách cẩn trọng, vì quyết định đưa ra không phải chỉ là quyết định của riêng mình, mà còn là quyết định của cả tập thể. Đặc biệt ở Dh Foods, các bạn không chỉ là nhân viên, mà còn là “chủ” của công ty, nhiều người nắm giữ cổ phần và do đó đều muốn tìm ra phương án phát triển tốt nhất cho cả tập thể.
Đó là khâu chuẩn bị, còn khi lên sóng thì sao? Một bí quyết mình rút ra là tuyệt đối không được đôi co với các Shark, bởi khi phát sóng có thể bạn sẽ bị ném đá tơi bời. Bạn nên nhớ ban tổ chức hay nhà đài bao giờ cũng bảo vệ các Shark (cũng khó nói, nhưng mỗi sân chơi đều có luật vô hình, và bạn buộc phải hiểu và tôn trọng luật chơi đó). Đừng tức giận, cáu kỉnh nếu các Shark phê bình bạn. Mọi người phải thật điềm tĩnh, lịch sự trả lời dù đối phương có tỏ thái độ gì. Điều này khó nên mới cần các bạn tập ở nhà, có thể nhờ đồng nghiệp đặt ra các câu hỏi khó cho bạn trước để bạn lựa cách trả lời sao cho đúng.
Đoạn này rất quan trọng, bởi chỉ cần lỡ nói một câu gì đó không phù hợp thôi, thì thương hiệu của bạn cũng sẽ bị ảnh hưởng rất lớn. Nếu chỉ là câu nói vu vơ ở ngoài đời, chưa chắc đã có ai biết, nhưng nếu nói trên TV thì sẽ có hàng ngàn, thậm chí hàng triệu người xem (và tua đi tua lại). Vậy nên mình mới nói lên Shark Tank là con dao hai lưỡi, chỉ lơ đãng một chút là đứt tay như chơi.
Những vấn đề cần lưu ý
Khi đàm phán với các Shark, các thí sinh phải linh hoạt và chứng minh được là đề nghị đầu tư là chính xác chứ không phải… ngáo. Cần chứng minh cho điều đó (cái này sẽ tốt hơn nếu có chuyên gia tư vấn) chứ không được thách thức các Shark. Họ là người xuống tiền nên thí sinh phải thuyết phục họ. Mình thấy đoạn khó nhất là xác định giá trị đúng của công ty và đừng đồng ý với sự trả giá quá thấp, quá cách biệt của các Shark (tất nhiên ngồi ở vị trí của họ thì họ sẽ muốn có nhiều cổ phần với khoản đầu tư thấp nhất có thể).
Ngoài các yếu khách quan thì vẫn có một số điều nhỏ mà thí sinh như mình cần chuẩn bị để buổi ghi hình trở nên thuận lợi hơn. Chẳng hạn như, mình vẫn phải mặc lịch sự nhưng cũng cần chú ý đến sự thoải mái của bản thân. Vì khi ghi hình (hàng tiếng đồng hồ), nếu mình chọn trang phục quá cầu kì, quá chật, quá to... thì lâu dần sự không thoải mái ấy sẽ vô tình khiến mình có biểu hiện cau có, khó chịu, sẽ ít ai hiểu và nghĩ cho mình về điều đó tại trường quay.
Có một điều rất hay mình nhận ra khi tham gia chương trình (mình nói thời điểm năm 2021 thôi nhé), đó là các thí sinh nên thử mọi cách để gọi được đầu tư. Các bạn biết tại sao không? Vì nếu thí sinh mời được các Shark đầu tư, thì ngoài việc bạn đó có vốn ở thời điểm đó, thì sau này các Shark cũng hỗ trợ hoặc tư vấn cho bạn gọi vốn tiếp nếu bạn có nhu cầu (nghề của họ mà). Quan trọng hơn nữa, trong suốt 12 tháng các Shark và TV HUB (ban tổ chức STVN) sẽ quảng bá cho bạn đó… free.
Các bạn thử nghĩ xem, cần chi bao nhiêu tiền để có các Đại Sứ Thương Hiệu như vậy? Vì nếu bạn gọi vốn không thành công, ngoài việc lên sóng, ban tổ chức chỉ hỗ trợ bạn đi báo trong 1 tuần sau khi phát sóng (vì tuần sau là các tập khác lên hình và họ sẽ tập trung hỗ trợ cho các startup khác). Như vậy dần dần công ty của bạn sẽ đi vào lãng quên và thực sự tiếc cho cơ hội của bạn.
Thực sự như bạn thấy đó, có rất ít công ty không gọi được vốn trên chương trình mà duy trì được sự quan tâm của truyền thông cũng người tiêu dùng sau đó... Ngoài sự nỗ lực của các start up sau khi phát sóng, thì còn cần cả chút may mắn. Vì vậy, tốt nhất đừng dựa vào sự may mắn mà hãy nỗ lực để gọi vốn thành công.
Và điều cuối cùng mình muốn nhấn mạnh là, các startup cũng không nên cố lên TV bằng mọi giá chỉ để truyền thông quảng bá thương hiệu. Hồi xưa khi mình đồng ý tham gia Shark Tank thì mình cũng có nhu cầu gọi vốn thật, và kết thúc chương trình cũng có nhiều bạn cũ liên lạc để đầu tư vào Dh Foods. Việc đẩy mạnh truyền thông chỉ nên được thực hiện khi các bạn có sản phẩm thật, con số thật, kế hoạch phát triển thật. Bây giờ người tiêu dùng và các nhà đầu tư đều rất thông minh và tỉnh táo, nên đừng nghĩ cách qua mắt mọi người.
Lời kết
Đó là tất cả lưu ý của mình khi quảng bá thương hiệu thông qua tham gia chương trình gọi vốn như Shark Tank. Vậy còn nếu không còn cơ hội lên Shark Tank thì sao? Làm thương hiệu cho bản thân chủ doanh nghiệp như thế nào? Không biết các bạn có quan tâm không nhỉ, cho mình biết với nhé.
.png)
.png)
