Có một câu mà mình rất thích: “Muốn đi nhanh thì đi một mình, muốn đi xa thì đi cùng nhau”.
Câu này không chỉ đúng ở khía cạnh cá nhân, mà ngay cả đối với các doanh nghiệp cũng vậy: muốn cùng dắt tay nhau đi tới đỉnh cao thì các bên phải có cùng mindset về kinh doanh, đặc biệt là coi trọng chữ tín, coi trọng các thỏa thuận. Nếu không, rất dễ rơi vào tình huống lúc cùng nghèo thì không sao, tới lúc đơn hàng về tới tấp thì tan đàn xẻ nghé.
Xin được chia sẻ với mọi người câu chuyện cách đây nhiều năm của công ty mình.
Mối tình đầu của Dh Foods
Lần trước, mình có kể về việc các bạn trẻ thay nhau đi Tây Ninh khảo sát thị trường, tìm đối tác gia công các sản phẩm muối Tây Ninh. Cuối cùng bọn mình tìm được một bạn trẻ, trước làm trong tập đoàn lớn, sau nghỉ việc ra khởi nghiệp.
Trước khi gặp bọn mình, bạn cũng đã thử làm thương hiệu, đưa sản phẩm vào các cửa hàng, sau một thời gian không làm được nên chỉ tập trung vào sản xuất hàng xá.
Gặp bọn mình, bạn đồng ý hợp tác ngay và sẵn sàng chấp nhận các điều kiện của Dh Foods: không dùng màu tổng hợp, đường tổng hợp, chất bảo quản nhân tạo; cho phép đội QC (Quality Control) của Dh Foods kiểm soát chất lượng sản phẩm.
Lúc mình xuống Tây Ninh gặp bạn, thấy bạn sản xuất trong một căn bếp nhỏ. Muối phơi ngoài sân, trong vườn, phơi trên các bàn inox, có máy sấy. Bạn cũng đồng ý trong tương lai sẽ xây sân, xưởng để đảm bảo an toàn cho sản xuất.
Như tìm được “chân ái”, mình đã thuê một văn phòng luật sư có tiếng, soạn hai hợp đồng gia công chuẩn chỉnh (và đắt tiền) với các điều khoản rất chặt chẽ. Hi vọng cả hai sẽ làm việc cùng nhau được lâu dài.
Ký hợp đồng xong, các bạn QC của Dh Foods thay nhau xuống Tây Ninh để đi theo sản xuất, cũng khá vất vả (các bạn lúc đó đều mới ra trường, còn trẻ và đầy nhiệt huyết).
Có sản phẩm muối, bọn mình thuê thêm một đối tác tại Bình Dương để đóng gói vào hũ và gói nhỏ. Đối tác tại Bình Dương vốn dĩ chuyên đóng gói trà cho các tập đoàn lớn, cũng may là họ còn dư công suất nên mới đồng ý đóng gói cho Dh Foods.
Cứ như vậy, sản phẩm Dh Foods bắt đầu được đưa ra thị trường và dần tăng về số lượng.
Khi chữ tín thua lòng tham
Sau một thời gian làm việc rất thuận lợi cùng đối tác gia công Muối Tây Ninh, bọn mình nhận thấy chất lượng sản phẩm có vẻ giảm. Khi nhắc bạn thì bạn đáp: “Dạ vâng, em sẽ chú ý”.
Tưởng rằng vấn đề sẽ sớm được giải quyết, nhưng không. Vài tháng sau, tình hình có vẻ tệ hơn, thậm chí bọn mình còn nhận được thông tin từ các buyer quen là bạn mang các sản phẩm Muối Tây Ninh đi chào và còn nhấn mạnh là đang gia công cho Dh Foods.
Bạn chào với mức giá rẻ hơn, chất lượng như thời đầu gia công cho Dh Foods, tức là tốt hơn sản phẩm mà bạn làm cho Dh Foods. Trong khi đó, hợp đồng ban đầu của bọn mình có điều kiện không được cạnh tranh không lành mạnh (và không được chào các sản phẩm đang gia công cho các khách hàng của Dh Foods).
Và như vậy, đối tác ở Tây Ninh đã vi phạm hợp đồng gia công.
Bọn mình mời bạn lên văn phòng nói chuyện. Bạn nói là không vi phạm vì dùng pháp nhân khác chào hàng (của em gái bạn ấy đứng tên). Còn khi hỏi về chất lượng sản phẩm thì bạn cũng không giấu diếm gì nữa, nói thẳng toẹt:
“Sản phẩm của em tất nhiên phải ngon hơn và rẻ hơn hàng cung cấp cho Dh Foods”.
Tới đây, mình biết là mối quan hệ hợp tác đã vô phương cứu chữa và sẽ phải tìm đối tác gia công khác. Mình cũng hiểu là khi bạn nhìn thấy sản lượng bọn mình tăng dần từ số 0 tới 20 tấn/tháng, bạn không cầm lòng được, muốn quay lại phát triển thương hiệu của bản thân. Bạn sẽ nghĩ rằng Dh Foods không có cơ sở sản xuất mà bán được nhiều như vậy, tại sao mình không tự làm được nhỉ, lợi nhuận sẽ vào túi mình hết…
Khi đối tác quay lưng
Những trường hợp như bạn đối tác kể trên, mình không phải gặp lần đầu. Thời trẻ, khi khởi nghiệp ở Ba Lan, mình cũng vấp phải vài lần. Đối tác khi ấy còn nói: “Chẳng bao giờ thấy Dũng tham gia sản xuất, mà cũng chia 50-50”. Sau khi tách ra làm, họ cũng đem sản phẩm đi chào nhưng không siêu thị nào nhận, vì vấn đề không phải chỉ là ở sản phẩm, mà còn là dịch vụ, hậu mãi, chăm sóc khách hàng.
Còn mình, khi bị đối tác quay lưng như vậy, cũng nhiều lần thấy bực tức, khó chịu và còn để ảnh hưởng tới các quyết định kinh doanh của mình sau đó (quyết định không tốt).
Bây giờ, mình bình tĩnh hơn nên quyết định cũng sáng suốt hơn. Nếu có thấy tiếc thì tiếc thay cho họ, vì đã bỏ lỡ cơ hội làm ăn tốt. Khi mỗi bên đều làm đúng chuyên môn của mình và giữ chữ tín, thì khả năng thu hoạch được “chiến lợi phẩm” sẽ cao hơn rất nhiều so với việc trở mặt với đối tác.
Lời khuyên nhỏ cho các bạn khởi nghiệp
Đối tác gia công luôn là những người bạn quan trọng của doanh nghiệp. Bạn chọn đúng đối tác gia công với chất lượng, giá cả phù hợp sẽ thuận lợi cho việc phát triển ban đầu rất nhiều. Nguồn lực còn lại (đối với startup thì không nhiều) có thể tập trung vào việc kinh doanh, phát triển hệ thống bán hàng, marketing. Chọn được đối tác tốt bạn còn có thể phát triển thêm nhiều sản phẩm mới.
Tuy nhiên, xác suất bạn chọn được đối tác gia công không như ý muốn cũng rất cao vì khi công ty còn nhỏ, bạn không có nhiều lựa chọn.
Đừng nản nhé, tiếp tục tìm kiếm các đối tác khác. Năm nay chưa tìm được, thì sang năm mới vẫn còn nhiều hi vọng.
Hãy coi việc tìm các đối tác gia công như một nhiệm vụ khó, vất vả mà bạn phải vượt qua. Đừng để thái độ của họ ảnh hưởng tới tinh thần của bạn.
Chúc các bạn bình an, bình tĩnh nếu gặp các trường hợp như của mình nhé.
Mọi chuyện rồi sẽ tốt đẹp.
.png)
.png)
