Sau 30 năm ở nước ngoài, ngày về Việt Nam làm việc, điều khiến mình thấy bối rối nhất không phải là xử lí công việc thế nào, mà là những văn hóa rất “lạ” nơi công sở. Đó đều là những điều mình chưa từng có cơ hội tiếp xúc khi làm ở Ba Lan. Các bạn thử đọc bài xem, biết đâu cũng có trải nghiệm giống mình?
Khởi đầu nhiều va vấp
Mùng 1 Tết năm 2010, mình bước xuống sân bay Tân Sơn Nhất với một tâm trạng khó tả. Sau 30 năm du học và sinh sống tại Ba Lan, mình trở về hẳn Việt Nam, đem theo đúng một chiếc vali. Tương lai chưa rõ ràng, mình chỉ còn niềm tin là: giờ không còn gì để mất, cũng chẳng còn gì mà sợ vì mình đã gần 50 tuổi, nếu không dám thay đổi bây giờ thì bao giờ?
Giữa lúc chưa có mục tiêu mới, mình được một người bạn nhờ tới công ty của bạn hỗ trợ vì bạn đang rất cần người. Gọi là “hỗ trợ”, nhưng bạn giao cho mình trọng trách rất nặng nề là làm Phó Tổng Giám đốc tại công ty ngành hàng tiêu dùng nhanh, mới cổ phần hóa được 6 năm.
Công ty khi ấy đang gặp khó khăn, 2 năm liên tiếp doanh số quanh quẩn tại chỗ, lương cán bộ công nhân viên không cao, và còn nhiều vấn đề khác mình xin phép không nêu ở đây. Dù vậy, mình vẫn vui vẻ, vì mình đã chấp nhận thay đổi và bắt đầu lại từ con số 0.
Bên cạnh những thử thách chuyên môn mà mình đã lường trước, thứ khiến mình bất ngờ nhất lại là văn hóa doanh nghiệp ở đây. Có nhiều thứ mình hoàn toàn không quen:
- Quần áo phải chỉnh tề, áo bỏ trong quần. Tính mình thích ăn mặc thoải mái nên vài lần các bạn trong HĐQT nhắc nhở là “anh nên làm gương, bỏ áo trong quần”.
- Họp: sáng họp, chiều họp, thứ 7 họp, nhiều khi CN cũng hẹn ra quán cà phê họp (HĐQT và Ban TGĐ). Họp xong có người ghi biên bản rồi lưu tài liệu họp. Tính mình lại không thích họp nhiều. Có vấn đề gì thì hội ý nhanh để ra hướng giải quyết. Chỉ có các dự án lớn mới họp lâu, mà chủ yếu nghe các bạn phụ trách dự án báo cáo. Trong các buổi chia sẻ sau này với một số bạn trẻ (và cả trên LinkedIn nữa), mình đã nêu ra câu hỏi: “Vì sao ở 1 số công ty lớn (nhất là công ty cổ phần hóa ra), mọi người lại thích họp?”. Có một bạn trẻ đã trả lời chính xác, còn các bạn thì sao? Câu trả lời là gì ?
- Ngoài chuyện họp, quần áo chỉnh tề, thì chuyện nhậu nhẹt cũng là vấn nạn. Các phòng ban có được chia ngân sách “đi nhậu”. Có các phòng ban nhậu 1 tuần 7 ngày, các sếp cũng đi nhậu thường xuyên (gọi là tiếp khách). Mình rất ít nhậu và nếu có nhậu thì chỉ với bạn bè thân quen, không phải trong công việc. Chính vì vậy mình từ chối tham gia buổi nhậu với các phòng ban. Có phòng còn chuyển địa điểm nhậu đến gần nhà mình (cách công ty và nơi nhậu cũ 20 km) với hy vọng mình tham gia, tuy nhiên mình đã làm các bạn ấy thất vọng 😂😂😂.
- Thói quan liêu, cứng nhắc trong công việc cũng là điều đáng báo động. Có trường hợp 1 ca sản xuất ban đêm phát hiện lỗi, ban quản lý ca dừng sản xuất nguyên ca để tìm nguyên nhân ai có lỗi? Sau vụ đó, mình ra quy định là nếu gặp trường hợp lỗi thì phải khắc phục để quay lại sản xuất ngay, không thể thiếu linh hoạt như vậy.
- Quy định chấm công, kể cả với ban Tổng Giám Đốc, là một trong những điều nhỏ nhưng theo mình là làm giảm hiệu suất làm việc. Mình đã đề nghị hủy chấm công từ cấp trưởng phòng trở lên (và tất nhiên kèm tăng lương để các bạn nhận được nhiều hơn so với trước, ngay cả khi cộng giờ làm thêm).
Rất nhiều thứ khác cần thay đổi và đã được thay đổi, mà mình không thể liệt kê hết ra đây (vì cũng quên kha khá rồi 😂😂😂).
Vượt qua cú sốc
Sau hàng chục năm ở nước ngoài, mình lại mất vài tháng để làm quen với văn hóa làm việc tại Việt Nam. Và ngược lại, các bạn ở công ty đó cũng mất một thời gian mới quen được phong cách của mình.
Sắp xếp tạm ổn ở khối văn phòng, mình mới yên tâm đi thị trường từ Bắc xuống Nam, đi đến đâu cũng được nghe “mắng yêu” đến đó. Mình nghe “góp ý” từ các nhà phân phối và buộc phải đề xuất hướng giải quyết ngay.
Chính những sự thay đổi trong quản lý, trong sản xuất và trong cách đối xử với khách hàng mà sau 2 năm doanh số công ty tăng gần gấp đôi. Đối với một công ty lớn có 2.000 nhân sự thì điều đó không dễ dàng chút nào phải không?
Cũng trong chuyến đi công tác xuyên Việt đó, mình nhận thấy Việt Nam có rất nhiều gia vị vùng miền rất thú vị mà trước đó bản thân mình cũng không biết.
Đó chính là nguồn cảm hứng để mình khởi nghiệp ở tuổi 50 với các gia vị đặc sản vùng miền của Việt Nam.
Mình cũng luôn tin rằng các gia vị đặc sản vùng miền sẽ có chỗ đứng trên kệ siêu thị toàn quốc và trên kệ siêu thị nước ngoài nữa. Cho đến ngày hôm nay, sau hơn 10 năm khởi nghiệp, giấc mơ đó đã dần dần trở thành hiện thực.
Mình sẽ còn chia sẻ thêm những cú sốc khác trong hành trình khởi nghiệp.
Hãy kiên nhẫn nhé.
.png)
.png)
